Sürekli yorgunuk, duygusal tükenmişlikten olabilir

Yaşamımızın bir parçası olan stres duygusu hissedilmesi doğal ve normal bir duygudur. Ancak hissedilen stres duygusunun yoğunluğu ve süresi oldukça önemlidir. 10 Ekim Dünya Ruh Sağlığı Farkındalık Günü kapsamında İstanbul Okan Üniversitesi Hastanesi’nden Uzm. Psikolog Müge Leblebicioğlu Arslan, duygusal tükenmişliğin ne olduğunu ve neler yapmamız gerektiğini anlattı.

Duygusal tükenmişlik nedir?

Kişinin yaşamının herhangi bir alanındaki yoğun stresin neden olduğu ve psikolojik iyi oluşu üzerinde bozucu bir etkiye neden olan bir kavram olarak tanımlayabiliriz. Duygusal tükenmişliğin nedenleri söz konusu olduğunda temel olarak akıllara iş hayatındaki problemleri getirse de iş hayatındaki problemler dışında duygusal tükenmişliğe neden olan pek çok farklı faktörler yer almaktadır. Aile ve partner ilişkisindeki sorunlar, sağlık sorunları, ekonomik, iş hayatındaki dengesizlikler, sürekli ve hızlı değişen yaşam koşulları, kayıplar, kişinin baş etme mekanizmalarının zayıf olması, sürekli baskı altında hissetmek mükemmeliyetçi beklentiler ve aşırı sorumluk algısı duygusal tükenmişliğe neden olan faktörler arasında sıralanabilir.

Profesyonel destek alın!

Ne yazık ki, kişiler duygusal tükenmişlik yaşadıklarını fark edemiyor ya da geç fark edebiliyorlar. Farkına varılsa da destek alma konusunda kişiler daha az adım atabiliyorlar. Bunun temel sebeplerinden biri ve en önemlileri duygusal tükenmişliğin anksiyete ya da depresyon benzeri ruhsal hastalıklar kadar önemsenmemesi, problemleri çok fazla büyüttüklerine dair manipüle ediliyor olmaları ya da duygusal tükenmişliği normalleştiriyor olmaları olabilir. Ne yazık ki, genellikle duygusal tükenmişliğin son aşamalarında yani kayıplar arttıkça kişiler destek için terapiye başvurabiliyorlar. Hâlbuki duygusal tükenmişlik profesyonel yardım gerektiren bir durumdur. Psikoterapi özellikle kişinin stresini yönetebilmesi için baş etme mekanizmalarını gelişte bilmesine yardımcı olabilmektedir.

Duygusal tükenmişlik belirtileri nelerdir?

Duygusal tükenmişlik yaşayan kişilerde; sürekli yorgun ve enerjisiz hissetme hali, iştah ve uykuda işlevsel olmayan değişimler, kalp çarpıntısı ve nefes darlığı gibi fiziksel semptomlar, özel yaşama ya da iş yaşamına karşı ilgisizlik ya da isteksizlik, kişinin kendisini değersiz ve yetersiz hissetmesi, kontrol etmekte güçlük yaşadığı kaygı duygusunun olması, iş hayatı gibi günlük işlevselliğinde düşüşlerin olması, kendisi sosyal ortamlardan izole etmek gibi belirtiler temel olarak görülebilir. 

Duygusal tükenmişlikle başa çıkabilmek için neler yapılabiliriz?
1.Yaşadıklarının fark etmek

Kendinize “Ne yaşıyorum hangi duyguları en çok hangi olay durum ya da kişilerin yanında hissediyorum?” gibi sorulara cevap bularak belirtilerinizi tanımlayabilirsiniz.

2.Sosyal destek kaynakları

Aile ve arkadaş gibi sosyal destek sistemleriyle iletişim halinde olmak, duyguları paylaşmak ve gerekli görülen durumlarda onlardan destek almak oldukça önemli.

3.Değişim için harekete geçmek

Probleme neden olan kaynağı belirledikten sonra değişim için harekete geçecek adımlar atmak önemli. Örneğin bu durum romantik ilişkideki bir duygusal tükenmişlik ise partnerinize bunu ifade etmek, çözüm önerilerini konuşmak, uzman desteği almak ya da ilişkiyi sonlandırabiliyor olmak atılacak adımlara örnek olarak verilebilir.

4.İş ve özel hayat dengesini sağlayın

Yeterlilik (iş hayatı, sorumluluklar) ve keyif (aktivite, hobiler) alanlarınız arasında denge sağlamak duygusal tükenmişlik üzerinde koruyucu bir rol oynayacaktır.

5.Düzenli spor ve dengeli beslenme

Ruh ve beden bütündür. Duyguların değişmesi için çoğu zaman davranış değişikliğinde bulunmak kişiyi hissettirebilir.

Duygusal tükenmişlik yaşayan kişilerde daha az istek ve hareketsizlik kişilerin tükenmişliği daha yoğun yaşamalarına neden olabilmektedir.

6.Gevşeme egzersizleri

Stres düzeyini azaltacak nefes egzersizi, meditasyon ve aşamalı kas gevşetme gibi tekniklerden faydalanın.

7.Profesyonel destek alın

Bazen yorulabilir olduğunuzdan daha güçsüz hissedebilirsiniz. Bazı duygularla baş etmek normalden daha zor gelebilir. Bu son derece normal ve doğal bir durumdur. Destek almak herkes kadar bu süreçte sizin de hakkınız. Hissettiğiniz duyguları küçümsemeyin ruh sağlığınızı önemseyin ve destek almaktan çekinmeyin.